Walter Gropius – twórca Bauhaus

  • 26.12.2018
  • /
  • Kategoria: Design
Walter Gropius – twórca Bauhaus
Walter Gropius, założyciel słynnej uczelni artystyczno-rzemieślniczej Bauhaus, urodził się w Berlinie w 1883 roku. Pochodził z rodziny o silnych artystycznych korzeniach. Zarówno jego ojciec, jak i stryjeczny dziadek Martin Gropius byli architektami, a sam Walter zgłębiał tę naukę w na uniwersytetach w Monachium i w Charlottenburgu.

Walter Gropius i jego pierwsze kroki w architekturze

W 1908 roku młody Walter Gropius przerwał studia, aby dołączyć do studia projektowego Petera Behrensa. Tam zetknął się z teorią funkcjonalizmu oraz utylitaryzmu, co miało kluczowy wpływ na jego przyszłe prace. Praca pod okiem mistrza przyczyniła się do wykształcenia jego szacunku do rzemiosła oraz przekonania, że nie powinno istnieć rozgraniczenie między artystą, rzemieślnikiem, a przemysłowcem. Ta integracja ról silnie wpłynęła na filozofię Bauhausu, która kładła nacisk na ludzki aspekt, społeczeństwo oraz rozwój osobisty poprzez projekt.

Modernistyczna architektura Faguswerk jako punkt zwrotny

W 1910 roku, po zdobyciu doświadczenia u Behrensa, Walter Gropius wraz z Adolfem Meyerem założyli własne biuro projektowe. Jednym z ich kluczowych zleceń było przekształcenie fabryki Faguswerk w Alfeld. Ten projekt jest powszechnie uznawany za przełomowy dla architektury modernistycznej. Użyte w nim nowe techniki, takie jak ściany ze szkła umieszczone między stalowymi filarami oraz szokujący, całkowicie szklany narożnik, stały się fundamentem dla rozwijającego się stylu międzynarodowego. Nowatorskie podejście Gropiusa do materiałów i form pchnęło rozwój architektury w nowym kierunku, respektując nie tylko wyniki artystyczne, ale i aspekty funkcjonalne budowli.

Bauhaus szkoła artystyczna i jej znaczenie

W 1915 roku, dzięki rekomendacji Henry'ego van de Velde, Walter Gropius objął stanowisko dyrektora renomowanej Szkoły Rzemiosła Artystycznego w Weimarze. Niedługo potem przekształcił ją w uczelnię artystyczną Bauhaus. Ta instytucja stała się najistotniejszą szkołą artystyczną na świecie dzięki nowoczesnym metodom projektowania, które wypracowano pod kierownictwem Gropiusa. Bauhaus znany jest ze swojego interdyscyplinarnego podejścia do nauczania, gdzie studenci rozwijali wyczucie form, materiałów i kolorów, a także myślenie analityczne i samodzielne. Uczelnia stała się miejscem spotkań ludzi różnych poglądów, rywalizacji myśli prowadzonym przez wybitnych wykładowców, takich jak Johannes Itten i Theo van Doesburg.

Wpływ Bauhausu na rozwój modernizmu

Bauhaus za sprawą Gropiusa zrewolucjonizował architekturę modernistyczną, jako pierwszy akcentując znaczenie integracji nauk społecznych i biologicznych w projektowaniu. Architekci nie byli już jedynie twórcami budowli, ale zaczęli rozumieć swoją rolę jako "projektantów życia społecznego". Wpływ Bauhausu na sztukę przejawiał się także w umocnieniu abstrakcyjnych tendencji artystycznych i reformacji metod nauczania w szkolnictwie artystycznym. W szczególności Bauhaus na nowo definiował związki między formą a funkcją w projektowaniu, co miało trwałe reperkusje dla sztuki i architektury XX wieku. Główne elementy filozofii Bauhausu obejmowały:

  • ściśle zintegrowane nauczanie sztuki i rzemiosła,
  • nacisk na funkcjonalizm we wzornictwie,
  • wieloaspektowy rozwój studenta.

Trudne czasy dla Gropiusa i emigracja

Do 1933 roku Walter Gropius stworzył wiele nowoczesnych projektów, w tym domy w Berlinie i Dessau oraz fabrykę Siemens & Halske. Jego działalność została przerwana przez polityczne zmiany, gdy został zmuszony do wstąpienia do Izby Kultury Rzeszy, co doprowadziło do jego wyjazdu z Niemiec. Uciekając od opresji nazistowskiej, Gropius w 1934 roku przeniósł się do Wielkiej Brytanii, a następnie do Stanów Zjednoczonych, gdzie pełnił rolę dziekana wydziału architektury na Uniwersytecie Harvarda. Pomimo trudności i wyzwań, jakie napotkał, jego praca nadal inspirowała kolejnych architektów takich jak Philip Johnson i Ieoh Ming Pei.

Dziedzictwo Gropiusa w Polsce

Chociaż wiele projektów Waltera Gropiusa nie przetrwało do dzisiejszych czasów, to jednak jego dzieła w Polsce są jednym z niewielu ocalałych przykładów jego architektonicznej wizji. W 1905 roku zaprojektował spichlerz w Jankowie pod Drawskiem Pomorskim, który pełnił również rolę wieży ciśnień folwarku. W tej samej lokalizacji powstały także domy dla robotników rolnych, charakteryzujące się prostymi kubicznymi bryłami. Te struktury, chociaż skromne, stały się ważnym przykładem rewolucyjnych idei Gropiusa, wpisując Jankowo na listę zabytków architektonicznych, co dowodzi niezwykłego wpływu, jaki Gropius miał na architekturę nie tylko w skali międzynarodowej, ale również lokalnym kontekście.